Fajr:06:47 | Duhr:12:27 | Asr:02:21 | Magrib:04:43 | Ishaa:06:25 | Maandoverzicht

Vrijdagpreken in het Arabisch en Nederlands.

27-11-2015 - De soorten zielen

Titel
De soorten zielen
أنواع النفس
Audio
Opmerking
We vragen Allaah om vergeving als er zaken uitgesproken worden die niet in overeenstemming zijn met de Islaam. En we vragen een ieder die iets leest of hoort wat niet in overeenstemming is met de Islaam om dit te melden via het contactformulier. Vermeld in ieder geval de datum.
De Nederlandse vertaling is niet een exacte vertaling van het Arabische deel. Er kunnen zaken zijn weggelaten of juist toegevoegd!

بسم الله الرحمن الرحيم   |   Bismillaah-rrahmani-rrahiem   |   In de naam van Allaah de meest Barmhartige de meest Genadevolle.


الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على الرسول الكريم محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين.

كلما ظننت يا عبد الله أنك قد تعرفت على نفسك، ثم يقع ما يقع وتجد أنك لم تعرف نفسك، تجد أن نفسك تخفي عليك أكثر ممّا تظهر لك. فالنفس شيء عجيب وعظيم، النفس تتقلب كما يتقلب الليل والنهار، للنفس أحوال قد تحبها وربما لا تحبها، للنفس صفات عديدة لابد للإنسان أن يتعلم كيف يتفاعل معها، ولابد للإنسان أن يبحث ويسعى إلى حال النفس التي يرضاها هو ويرضاها رب النفس وخالقها. فمن هنا يتبين لنا أنه لابدّ لنا أن نتعلم أجوال النفس حتى نفهم بعضا من أسرارها.
لقد أقسم الله سبحانه وتعالى بالنفس الإنسانية لأنها من أعظم ما خلق وأبدع، وجعل قَسَمَه سبحانه تابعا لقسمه بالسموات والأرض. قال تعالى: ﴿ وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا * وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا * وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا * وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا * وَالسَّمَاءِ وَمَا بَنَاهَا * وَالْأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا * وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا ﴾ [الشمس: 1 - 7].
بعد أن أقسم الله بالنفس بيّن أنّه ألهم نفوسنا فجورها وتقواها، أي أن الله أعطانا دوافع الخير ونوازع الشر: ﴿ فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا ﴾ [الشمس: 8].
فكل ما على الإنسان هو أن يزكي نفسه ويرقى بها إلى أعلا الدرجات، وبإمكانه أن ينحطّ بها ﴿ قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا * وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا ﴾ [الشمس: 9، 10].
لذا كان النبي (يُكثر من هذا الدعاء: "اللهم آت نفسي تقواها وزكّها أنت خير من زكّاها، أنت وليّها ومولاها".
فالنفس شيء عجيب، وما هي أنواع النفوس التي علمنا الله تعالى وذطرها في كتابه:
1- النّفس الأمّارة بالسّوء:
وهي النفس التي تأمر الإنسان بفعل السيّئات والتي أخبر عنها القرآن الكريم في قوله تعالى: ﴿ وَمَا أُبَرِّىءُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّيَ إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴾ [يوسف: 53].
فهي تأمر صاحبها بفعل كل رذيلة وسيئة، تسيطر على الإنسان وتدفعه إلى السوء، فهي النفس التي توجّه صاحبها بما تهواه من شهوات.
وأخبر سبحانه وتعالى عن تلك النفس أنها أمّارة - بصيغة المبالغة - وليست آمرة لكثرة ما تأمر بالسوء، ولأنّ ميلها للشهوات والمطامع والهوى صار عادة فيها، إلاّ إنْ رحمها الله عز وجل وهداها رشدها. فاللهم ألهمنا رشدا.
2- النفس اللوّامة:
هي التي أقسم بها الله تعالى: ﴿ وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ ﴾ [القيامة: 2]. فاللوامة نفس متيقّظة تقيّة خائفة، تندم بعد ارتكاب المعاصي والذنوب فتلوم نفسها. نفس تتصف بقوة الضمير فتحاسب نفسها.
ومن أحسن أقوال التفاسير عن النفس اللوامة قول الحسن البصري: "إنّ المؤمن والله ما تراه إلا يلوم نفسه؛ ما أردت بكلمتي؟ ما أردت بأكلتي؟ ما أردت بحديث نفسي؟ وإن الفاجر يمضي قُدُماً ما يعاتب نفسه".
3- النفس المطمئنة:
هي التي اطمأنت إلى خالقها، واطمأنت في بسط الرزق وقبضه وفي المنع والعطاء. وهي النفس المؤمنة التي عرفت ربها وفهمت قدرة الله، النفس التي تثق بربها، النفس التي تؤمن بالغيب.
هي النفس الآمنه التي لايستفزها خوف ولاحزن والواصله الى مرحلة الاطمئنان والراحة والطاعة التامة لأوامر الله.
لأنها سكنت إلى الله واطمأنّت بذكره وأَنِسَت بقربه، فهي آمنة مطمئنّة، تحسّ بالاستقرار النفسي والصحة النفسية، والشعور بالسعادة، رضيتْ بما أوتيتْ ورضي الله عنها فَحُق لها أن يخاطبها رب العالمين بقوله: ﴿ يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ * ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً * فَادْخُلِي فِي عِبَادِي * وَادْخُلِي جَنَّتِي ﴾ [الفجر: 27 - 30].
وكيف نحصل على النفس المطمئنة، كيف نصل إلى نفس مطمئنة راضية سعيدة مرضية، لا يمكن حصول الطمأنينة الحقيقية إلا بالله وذكره، كما قال تعالى: ﴿ الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ﴾ [الرعد:28]، فالذي يريد طمأنينة القلب وطمأنينة النفس عليه أن يعلم يقينا أن الطمأنينة للمؤمن لا تتأتّى بشيء سوى بالله تعالى وذكره. فاجعل لسانك رطبا بذكر الله.
ثم أخيراً عباد الله: يمكن أن ننظر إلى أنفسنا كشيء متغير يتطور ويتحسن أو يتخلف، ولذلك يجب أن نغيّر أنفسنا وأن نجدد أنفسنا كلما دعت الحاجة إلى ذلك، ادفع بها إلى الاتجاه الأفضل، وينبغي أن نعلم أن التغيير يبدأ من أنفسنا، قال تعالى: ﴿ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ ﴾ [الرعد:11].
فالنفس قد تكون تارة أمّارة وتارة لوّامة وتارة مطمئنّة في اليوم الواحد، بل في الساعة الواحدة يحصل لها نفع أو ضر، فلابد للإنسان من مجاهدة النفس وتزكيتها تطهيرها وتنقيتها.
هذه هي أحوال النفس التي تتردد علينا يوميا.
فهل نراجع أنفسنا؟ ابدأ بمعرفة نفسك، فمن عرف نفسه عرف ربه، والذي يعرف ربه وطريقه وهديه فهو السعيد، ﴿ فَمَن تَبِعَ هُدَايَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ ﴾ [البقرة: 38].

 


 

Want, beste dienaar van Allaah, elke keer als je denk ik ken mijzelf en er gebeurt iets positiefs of negatiefs besef je weer dat je ziel veranderd. En dat je jezelf verbaasd door op een manier te reageren die je van jezelf niet kent.
En dat hebben we allemaal. Spontane reacties die gevormd worden door hoe wij ons normaal gedragen. Hoe wij onze ziel hebben opgevoed.
Je besft dan dat je ziel gedrag herbergt en schuil houdt die je normaal niet ziet.
De ziel is iets groots, iets wonderbaarlijks. De ziel is aan verandering onderhevig en is net zo veranderlijk als de dag en nacht.
Allaah subhanahu wata’ala zweert bij de ziel net zoals Hij zweert bij de hemel en de aarde en de tijd.
Hij zegt:)Bij de zon en haar ochtendlicht. (2) Bij de maan wanneer zij haar (de zon) volgt. (3) Bij de dag wanneer hij het (duister) verdrijft. (4) Bij de nacht wanneer hij haar (de aarde) bedekt. (5) Bij de hemel en Wie haar gebouwd heeft. (6) Bij de aarde en Wie haar uitgespreid heeft. (7) Bij de ziel en Wie haar vervolmaakt heeft.(
Maar Allaah subhanhu wata’ala gaat verder in de verzen die er na komen. Hij leert ons namelijk hoe wij er mee om moeten gaan.
)Hij Die haar haar zondigheid en haar vrees (voor Hem) bijgebracht heeft. (9) Voorwaar, hij die haar (de ziel) loutert (beheerst en zuivert), zal welslagen. (10) En waarlijk verliest hij die haar bederft.(
We moeten daarom kennis opdoen over de ziel. We moeten op zoek gaan naar de zuivere ziel, de eerlijke en oprechte ziel. Om onze ziel te beheersen, om te voorkomen dat we onze ziel bederven.
We moeten op zoek gaan hoe we onze ziel kunnen beïnvloeden en trainen en vormen en vooral zuiveren.
En de zoektocht van een moslim begint altijd bij de zuivere bron, namelijk bij wat Allaah subhanahu wata’ala ons heeft geleerd.
Want wie weet er meer over de ziel dan de Schepper van de ziel, subhanhu wata’ala.
Allaah subhanahu wata’ala leert ons dat er verschillende zielen zijn. Dat er verschillende niveaus zijn.
Ten eerste en het laagste nievau: De ziel die aanspoort tot het kwade.
Allaah subhanhu wata’ala zegt in het verhaal van Yusuf alaihissalaam, Yusuf zegt: (Ik verklaar dat ikzelf niet onschuldig ben. Voorwaar, de ziel spoort aan tot het kwade, behalve bij wie door mijn Heer begenadigd is. Voorwaar, mijn Heer is Vergevensgezind, Meest Barmhartig.).
Dit is de soort ziel die de mens aanspoort tot het verrichten van het slechte. Die de ziel aanzet tot het uitvoeren van enkel zijn lusten en begeerten. En Allaah heeft het in het vers over de ziel die aanspoort. De lusten en begeerten hebben een sterke aantrekking tot de mens. Deze ziel laat jou vervallen in jou lusten en begeerten die ingaan tegen wat de Schepper van e ziel van jou wil zien.
Behoed jezelf door voor deze ziel, bescherm jezelf en zuiver jezelf hiervan. En een ieder van ons zal te maken krijgen met zijn lusten en begeerten, dat is namelijk iets natuurlijks waarmee Allaah de mens geschapen heeft. Dat hij iets mooi vind en iets anders minder mooi. En dat de mens hebberig is en altijd meer wil. Allaah subhanahu wata’ala wil dat jij aantoont dat jij het geduld hebt en dat jij in staat bent om jezelf hiervan te zuiveren.
De tweede ziel waarover Allaah subhanahu wata’ala in de Quraan spreekt: De verwijtende ziel.
De ziel die jou beste gelovige, beste Muslim, verwijt dat je een zonde hebt begaan. Of dat je een ander onrecht hebt aangedaan. De ziel die zorgt dat je spijt hebt.
De ziel die bewijst dat je onderscheid maakt tussen goed en slecht. De ziel die jou laat beseffen dat je hebt geluisterd naar de shaytaan in plaats van naar Allaah.
En zoals Al-Hasan ALBasri het heeft uitgelegd: De gelovige -bij Allaah- zie je zichzelf steeds verwijten, Waarom heb ik dit gedaan, waarom heb ik dit gezegd, waarom heb ik dit gegeten. En de zondaar gaat voort zonder zichzelf te vermanen.
Het is dus een goed teken als je spijt hebt van een zonde die je hebt begaan. Maar er is iets beters, namelijk het hoogste niveau van de ziel.
De tot rust gekomen ziel.
Allaah subhanahu wata’ala zegt: (O tot rust gekomen ziel! (28) Keer terug tot jouw Heer, behaagd en welbehaagd (ontvangen door Hem). (29) En treed binnen onder Mijn dienaren. (30) En treed binnen in Mijn Paradijs.).
De ziel die tot rust gekomen is. De ziel die zuiver is. De ziel die niet twijfelt. De ziel die tevreden is met alles wat je krijgt of niet gekregen hebt. De ziel die tevreden is met de wil van Allaah. De ziel die vertrouwen heeft op de Schepper van de ziel. De ziel die neigt naar het goede. De ziel die vrede heeft ongeacht wat haar overkomt.
Dat betekent niet dat je geen verdriet of blijdschap kent, maar dat je weet om te gaan met blijdschap en verdriet, met tegenspoed en voorspoed. Dat je de grenzen kent.
En een belangrijke vraag is natuurlijk, hoe bereiken we dit niveau? Of wie zijn degene die dit niveau bereiken?
Allaah subhanahu wata’ala zegt: ((Zij zijn) degenen die gelovigen zijn en wiens harten tot rust komen door het gedenken van Allah. Weet: door het gedenken van Allah komen de harten tot rust.).
Streef dus naar een tot rust gekomen ziel door het gedenken van Allaah. Laat je tong Allaah gedenken. Leer hoe je Allaah kunt gedenken, leer de smeekbeden enz…
Ter afsluiting: Nogmaals, de ziel is altijd in beweging, van het ene niveau naar het andere. Elke dag, ieder uur… En net zoals je jezlf elke dag letterlijk reinigt, reinig ook je ziel elke dag. Zorg voor een moment eidere dag waarop je terugkijkt en de dag doorneemt. Wat heb ik goed gedaan en wat heb ik verkeerd gedaan. En hoe kan ik het recht zetten en hoe kan ik er voor zorgen dat ik dezelfde fout niet nogmaals bega.
Hoe kan ik er voor zorgen dat ik niet mijn ziel volg die mij aanspoort tot het kwade.
Hoe kan ik er voor zorgen dat ik mij laat leiden door de verwijtende ziel. Dat ik spijt heb en besef dat ik terug moet keren tot Allaah om rust te vinden. Hoe zorg ik er voor dat ik behoor tot degene die een geruste ziel hebben.
Allaah zegt: (En Zodra er van Mij Leiding tot jullie komt; wie dan Mijn Leiding volgen: er zal geen vrees over hen komen en zij zullen niet treuren.).

O Allaah geef ons de leiding naar het rechte pad. O Allaah geef ons een geruste ziel. يا رب العالمين

Gift ten behoeve van de Islamitische Vereniging El Mouahidine (iDeal)

iDeal betaling wordt mogelijk gemaakt door TargetMedia. Geen iDeal? Klik hier.

Over ons

Wij zijn de Islamitische Vereniging El Mouahidine. Beter bekend als Moskee ElMouahidine te Leerdam. جمعية ومسجد الموحدين. Wij bedienen de Islamitische gemeenschap in Leerdam en omstreken. Lees verder...